Some Days by Billy Collins (અનુવાદ - ગુંજન ગાંધી)

અને આજે અમેરિકાના બહુ મોટા કવિ Billy Collinsનૂં એક કાવ્ય જેનો મેં અનુવાદ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે - અહીંયા Office અને Middle Management એ બહુ અગત્યના શબ્દ છે.....


અમુક દિવસો એવા હોય છે જ્યારે હું લોકોને ટેબલ ઉપર તેમની જગ્યાએ ગોઠવું છું,
ઘૂંટણથી તેમના પગ વાળું છું,
(જો આ 'ફીચર' એ લોકોમાં હોય તો,)
અને એમને નાનક્ડી લાક્ડાની ખુરશીમાં જકડી દઉં છું.

આખી બપોર એ લોકો એકબીજાની સામે હોય છે,
બ્રાઉન 'સુટ'માં એ માણસ,
અને બ્લ્યુ 'ડ્રેસ'માં એ સ્ત્રી,
બીલકુલ હાલ્યા-ચાલ્યા વગર, સંપૂર્ણ શીસ્તબધ્ધ.

પણ બાકીના દિવસોમાં, મને પણ એ રીતે,
પાંસળીથી પકડી ઉંચકવામાં આવે છે,
અને કોઈ ઢીંગલી ઘરના ડાઈનીંગ રુમમાં ઊતારવામાં આવે છે,
મારા જેવા બીજાઓ સાથે એક મોટા ટેબલ પર બેસવા માટે.

તમને થશે આ તો અજબ-ગજબની વાત છે,
પણ તમને કેવું લાગશે,
જો તમને કોઈ દિવસ એ જ સમજ ના પડે
કે તમે એ દિવસ કેવી રીતે વીતાવવાના છો

ભગવાનની માફક માથું ઊંચુ રાખીને લોકોની વચ્ચે ફરીને,
જ્યાં તમારા ખભા આકાશના વાદળોની વચ્ચે હોય,
કે પછી ઘણા બધા વોલ-પેપરની વચ્ચે બેસી,
તમારા નાનકડા પ્લાસ્ટીકના ચહેરા વડે બસ સામેની દિશામાં તાક્યા કરીને?



Some Days
by Billy Collins


Some days I put the people in their places at the table,
bend their legs at the knees,
if they come with that feature,
and fix them into the tiny wooden chairs.

Complete Poem is here - http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/19753

ભૂલી જા - મનોજ ખંડેરિયા

શ્રી ચીનુ મોદીની ષષ્ટીપૂર્તી નીમિત્તે યોજાયેલ કવિ સંમેલનમાં શ્રી મનોજ ખંડેરિયાના મુખે સાંભળેલ આ ગઝલ -

દુઃખ ભૂલી જા - દીવાલ ભૂલી જા;
થઈ જશે તું ય ન્યાલ, ભૂલી જા.

જીવ, કર મા ધમાલ, ભૂલી જા,
એનો ક્યાં છે નિકાલ, ભૂલી જા.

જો સુખી થઈ જવું હો તારે તો,
જે થતા તે સવાલ, ભૂલી જા.

મૌન રહી મિત્રતાનું ગૌરવ કર,
કોણે ચાલી'તી ચાલ, ભૂલી જા.

રાખ મા યાદ ઘા કર્યો કોણે,
તું બન્યો કોની ઢાલ, ભૂલી જા.

એ નથી પહોંચવાની એને ત્યાં,
તેં લખી'તી ટપાલ, ભૂલી જા.

તું હવા જેમ જઈ ફરી વળ ત્યાં,
ઊભી થઈ છે દીવાલ, ભૂલી જા.

રાસ તારે નીરખવો હોય ખરો,
કર બળ્યો કે મશાલ, ભૂલી જા.

ઘેર જઈ ધોઈ નાંખ પહેરણ તું,
કોણે છાંટ્યો ગુલાલ, ભૂલી જા.

બે લખી ગઝલ, મોથ શું મારી,
તારી ક્યાં છે કમાલ, ભૂલી જા.

એટલે તું કૌંસમાં........ડૉ. મુકુલ ચોક્સી

અને આજે ડૉ. મુકુલ ચોક્સીની એક "કૌંસ" ગઝલ - પણ એ પહેલા એક મુક્તકથી શરુઆત કરીએ.

કાયમ કવિઓને એક સવાલ વાર-તહેવારે અચૂક પૂ્છાય - કાવ્ય સર્જનની પ્રક્રિયા વીશે. એનો કોઈ સાચો અને સંપૂર્ણ જવાબ ના હોઈ શકે, પણ ડૉ. મુકુલ ચોક્સી બધા કવિઓ વતી જુઓ કેવો જવાબ આપે છે આ મુક્તકમાં......

બારીએ બેસવાનો જ્યારે સમય મળે છે,
આકાશ ઓગળે છે ને છત છજાં ગળે છે;
ત્યાં એક કાવ્યક્ન્યા સામેની શેરીએથી
ભાષાનાં ભીનાં વસ્ત્રો પહેરીને નીકળે છે.

********************************************
હવે "કૌંસ" ગઝલ....



શ્વાસમાંથી સંચરી ને આંખમાંથી નીતરી,
એટલે તું કૌંસમાં પારેવું અથવા જળપરી.

જે લખાવાની હજી બાકી છે એ કંકોતરી,
એટલે તું કૌંસમાં એક વેદના આગોતરી.

આમ પાછું કંઈ નહીં ને એક સ્વપ્નીલ શૂન્યતા,
એટલે તું કૌંસમાં એક અર્થહીન યાયાવરી.

થડથી આગળ જાય તો પણ થડ વગર ચલે નહીં,
એટલે તું કૌંસમાં ડાળી અને ફૂલપાંતરી.

'કટિંગ' એટલે................ભાવેશ ભટ્ટ 'મન'

ગુજરાતી કવિતાની આજનું એક મજબૂત નામ એટલે ભાવેશ ભટ્ટ 'મન'. વૃક્ષ વીશેનું એનું એક લઘુ કાવ્ય અને એની તાજી ગઝલ - એ પણ વૃક્ષની જ.

જે વૃક્ષની નીચે
ધમધોકાર ચાની કિટલી ચાલતી
એ વૃક્ષને રોજ એવો પ્રશ્ન થતો,
'કટિંગ' એટલે શું?

હવે ગઝલ -

શું બીજું વૃક્ષની ઘટનામાં છે?
ડાળ એક્કેક સકંજામાં છે.

એ ગમે તે ઘડી આવી ચડશે,
કંઈ યુગોથી કોઈ રસ્તામાં છે.

તું ન દેખાય ને હું દેખાઉં,
ક્યાં ફરક કોઈ તમાશામાં છે.

બહૂ ખીલ્યા તારી કબર પર ફૂલો,
તું હજી કોની પ્રતીક્ષામાં છે?

પંખીઓ આવી ખભા પર બેઠા,
ચાડિયો આજ અચંબામાં છે.